حقوق بشر زباني

مقدمه

با در نظر گرفتن "اعلاميه جهانی حقوق بشر" مورخ ١٩٤٨ که در مقدمه‌اش اعتقاد خود را به "برابری حقوق پايه ای بشر کرامت و ارزش افراد انسانی و حقوق برابر مرد و زن" بيان مينمايد؛ و نيز در ماده دوم خود که اعلام ميکند "همه افراد بدون در نظر گرفتن "نژاد رنگ جنسيت زبان دين باورهای سياسی و يا ديگر باورها منشاء ملی و يا اجتماعی مالکيت محل تولد و يا خصوصيات ديگر" دارای همه حقوق و آزاديها ميباشند"؛

با در نظر گرفتن "عهدنامه بين‌المللی حقوق سياسی و مدنی" ١٦ دسامبر ١٩٦٦ (ماده ٢٧) و "عهدنامه بين‌المللی حقوق فرهنگی اجتماعی و اقتصادی" به همان تاريخ که در مقدمه های خود بيان مينمايند آحاد نوع بشر نميتوانند آزاد شمرده شوند مگر آنکه شرايطی فراهم گردد که آنها را قادر به اعمال و بهره برداری از هر دوی حقوق مدنی و سياسی و حقوق فرهنگی و اجتماعی و اقتصادی خود نمايد؛

با در نظر گرفتن "قطعنامه ١٣٥-٤٧" ١٨ دسامبر ١٩٩٢مجمع عمومی سازمان ملل متحد که "بيانيه در حقوق افراد متعلق به اقليتهای ملی ائتنيکی دينی و زبانی" را تصويب نمود؛

با در نظر گرفتن اعلاميه ها و توافقنامه های (کنوانسيونهای) مجمع اروپا مانند "کنوانسيون اروپائی برای حفظ حقوق بشر و آزاديهای اساسی" به تاريخ ٤ نوامبر ١٩٥٠ (ماده ١٤)؛

 "کنوانسيون شورای وزيران مجمع اروپا" به تاريخ ٢٩ ژوئن ١٩٩٢ که "مقاوله نامه (چارتر) اروپائی برای زبانهای منطقه ای و يا اقليتی" را تصويب نمود؛ "اعلاميه در باره اقليتهای ملی" تهيه شده توسط نشست سران مجمع اروپا در تاريخ ٩ اکتبر ١٩٩٣ ؛ و "کنوانسيون چهارچوب برای محافظت از اقليتهای ملی" نوامبر ١٩٩٤ ؛

با در نظر گرفتن "بيانيه انجمن بين‌المللی قلم در سانتياگو د کومپوستلا" و "بيانيه ١٥ دسامبر ١٩٩٣ کميته حقوق زبانی و ترجمه ای انجمن جهانی قلم در رابطه با پيشنهادی برای برگزاری کنفرانسی جهانی در موضوع حقوق زبانی"؛

با در نظر گرفتن اين امر که در شهر رسيف برزيل "اعلاميه ٩ اکتبر ١٩٨٧ دوازدهمين سمينار انجمن بين‌المللی برای توسعه تفاهم و ارتباط بين فرهنگها" به سازمان ملل متحد توصيه نمود که گامهای لازم را برای تصويب و اجرای اعلاميه جهانی حقوق زبانی بردارد؛

با در نظر گرفتن "کنوانسيون ١٦٩ سازمان جهانی کار" مورخه ٢٦ ژوئن ١٩٨٩ در باره مردمان بومی و طايفه ای در کشورهای مستقل؛

با توجه به "اعلاميه جهانی حقوق جمعی خلق‌ها" بارسلونا مه ١٩٩٠ که اعلام نمود همه خلقها در درون چهارچوبهای سياسی متفاوت از حق افاده و توسعه فرهنگ زبان و قواعد سازمانيابی خويش و در نهايت از حق پذيرش و دارا بودن نهادهای حکومتی ارتباطاتی تحصيلی و سياسی خود برخوردار ميباشند

 

با در نظر گرفتن "بيانيه نهائی پذيرفته شده در همايش عمومی فدراسيون جهانی معلمان زبان مدرن" در شهر پچ (مجارستان) به تاريخ ١٦ آگوست ١٩٩١ که به شناخته شدن رسمی حقوق زبانی به عنوان حقوق پايه ای انسانی توصيه نموده بود؛

با در نظر گرفتن "گزارش کميسيون شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد ٢٠ آوريل ١٩٩٤ " در ارتباط با طرح "اعلاميه در حقوق خلقهای بومی" که به حقوق فردی در پرتو حقوق جمعی نظر ميکند؛

با در نظر گرفتن طرح "بيانيه کميسيون حقوق بشر بين آمريکائی در باره مردمان بومی" مصوب نشست ١٢٧٨ به تاريخ ١٨ سپتامبر ١٩٩٥؛ با در نظر گرفتن اينکه اکثريت زبانهای در خطر نابودی متعلق به گروههای مردمانی ميباشند که از حق حاکميت ملی خود برخوردار نيستند و اينکه عوامل اصلی که از توسعه اين زبانها ممانعت کرده و به روند جايگزينی زبانی ديگر به جای آنها شتاب ميبخشند عبارتند از نبود حکومتهای خودگردان آنها و سياست دولتها که ساختارهای سياسی و اداری و زبان خود بر آنها را تحميل مينمايند؛

با در نظر گرفتن اينکه حمله نظامی مستعمره نمودن اشغال و ديگر نمونه های به انقياد در آوردن اجتماعی اقتصادی و سياسی اغلب اوقات شامل تحميل مستقيم زبانی خارجی بوده و يا حداقل تصورات موجود در باره ارزش و منزلت زبانها را خدشه دار نموده و موجب ايجاد آنچنان رفتارهای زبانی سلسله ای ميگردند که وفاداری زبانی متکلمين به آنها را از بين ميبرند؛ و با در نظر گرفتن اينکه زبانهای برخی از خلقهائی که حاکميت ملی خود را بتازگی بدست آورده اند متعاقبا و در نتيجه سياستی که زبان قبلی قدرتهای استعماری و يا امپرياليستی را مقدم ميشمارد در روند جانشينی زبانی در ميغلطند؛ با در نظر گرفتن اينکه جهانی شدن ميبايست بر اساس تلقيای از تنوع زبانی و فرهنگی غالب آمده بر روندهای يکسانسازی و تجريد حذفی زبانها و فرهنگها بنياد گذارده شود؛

با در نظر گرفتن اين نکته که به منظور تامين نمودن همزيستی صلح آميز بين جمعيتهای زبانی ميبايست اصولی عمومی يافت شوند که تشويق و ارتقاء موقعيت و احترام به همه زبانها و کاربرد اجتماعی آنها در محيطهای عمومی و خصوصی را تضمين نمايند ؛

با در نظر گرفتن اينکه عوامل گوناگون با ماهيتهای غيرزبانی (عاملهای تاريخی سياسی سرزمينی جمعيت شناسی اقتصادی اجتماعی-فرهنگی و اجتماعی-زبانی و عوامل ديگر مربوط به رفتارهای جمعی) مسائلی را ايجاد ميکنند که منجر به نابودی به حاشيه رانده شدن و يا انحطاط زبانهای بيشمار ميگردند و نيز برای اينکه بتوان راه حل های مناسبی برای هر مورد خاصی اعمال نمود حقوق زبانی ميبايست به طوری همه جانبه بررسی گردند؛ با اعتقاد به اينکه "اعلاميه جهانی حقوق زبانی" به منظور تصحيح عدم توازنهای زبانی در پرتو تضمين احترام و توسعه کامل همه زبانها و پايه گذاری اصولی برای صلح و برابری عادلانه زبانی در سراسر جهان به عنوان عاملی کليدی در حفظ روابط اجتماعی موزون مورد نياز ميباشد؛

بدينوسيله اعلام ميدارند که آغاز موقعيت هر زبان در پرتو ملاحظاتی که در زير آمده اند محصول تقارب و اندرکنش دامنه وسيعی از عوامل با ماهيتهای سياسی و قانونی ايدئولوژيک و تاريخی جمعيتشناختی و قلمرو-سرزمينی اقتصادی و اجتماعی فرهنگی زبانشناختی و زبانی-اجتماعی بين زبانی و ذهنی است

 

در حال حاضر اين فاکتورها بدينگونه تعريف ميشوند: - تمايل ديرينه يکسانسازی اکثريت دولتها به کاهش تنوع و تشويق رفتارهائی که بر ضد چندگانگی فرهنگی و تکثر زبانی ميباشندּ - سير به سوی اقتصاد جهانی و بدنبال آن بازار جهانی اطلاعات ارتباطات و فرهنگ که باعث مختل گرديدن محيطهای مناسبات مشترک و گونه های تاثير متقابلی که انسجام درونی جمعيتهای زبانی را تضمين مينمايند ميشودּ

- مدل رشد اکونوميسيستی پيشنهاد شده توسط گروههای اقتصادی ماوراءملی که خواهان يکی نشان دادن کاهش کنترلهای دولتی با پيشرفت و فرديت گرائی رقابتی بوده و باعث ايجاد نابرابريهای جدی و فزاينده زبانی فرهنگی اجتماعی و اقتصادی ميگرددּ

- جمعيتهای زبانی در عصر حاضر از سوی عواملی مانند نداشتن حکومتهای ملی (خودگردان) خود نفوس محدود و يا جمعيتی که به لحاظ جغرافيائی قسما و يا کاملا پراکنده شده است اقتصادی شکننده زبانی استاندارديزه نشده و يا مدلی فرهنگی در ضديت با مدل فرهنگی مسلط در معرض تهديد قرار دارندּ اين عوامل ادامه حيات و گسترش بسياری از زبانها را عملا غيرممکن ميسازد مگر آنکه اهداف اساسی زيرين ملحوظ شوند:

ּּ) از ديدگاه سياسی هدف طراحی روشی برای سازماندهی تکثر و تنوع زبانی به گونه ای که به مشارکت موثر جمعيتهای زبانی در اين مدل توسعه جديد اجازه دهدּ

ּּ) از ديدگاه فرهنگی هدف تامين و ايجاد محيط ارتباطات جهانيای سازگار با مشارکت برابر همه خلقها جمعيتهای زبانی و افراد در روند توسعهּ

ּּ) از ديدگاه اقتصادی هدف تشويق پايدار توسعه بر پايه مشارکت همه و بر اساس احترام به تعادل محيط زيست جوامع و در روابط برابر بين همه زبانها و فرهنگهاּ

بنا به همه دلايل فوق الذکر اين اعلاميه مبداء حرکت خود را "جمعيتهای زبانی" و نه "دولتها" قرار ميدهد و ميبايست به اين اعلاميه در متن تقويت موسسات بين‌المللی قادر به تضمين نمودن توسعه برابر و پايدار همه جامعه بشری نگريستּ به همين دلايل همچنين از اهداف اين اعلاميه تشويق ايجاد چهارچوبی سياسی برای تنوع زبانی مبتنی بر احترام همزيستی هماهنگ و منافع متقابل ميباشدּ

عنوان مقدماتی: مفاهيم

ماده ١

۱- اين بيانيه "جمعيت زبانی" را بدين گونه تعريف مينمايد: هر جامعه انسانی که به لحاظ تاريخی در "محيط سرزمينی" معينی فارغ از به رسميت شناخته شدن و يا نشدن آن سکنی گزيده و خود را به عنوان يک توده با هويت واحد دانسته و زبان مشترکی را به عنوان وسيله ای طبيعی برای ارتباط و هم بندی فرهنگی بين اعضای آن توسعه داده استּ تعبير "زبان خاص يک سرزمين" (زبان نياخاکی) به زبان جمعيتی که به شرح فوق در همچو محيطی سکنی گزيده باشد اطلاق ميشودּ

٢- اين اعلاميه مبداء حرکت خود را بر اين اصل قرار ميدهد که حقوق زبانی در عين حال و يکجا هم فردی و هم جمعی ميباشندּ در تعريف دامنه کامل حقوق زبانی اين اعلاميه

 

مرجع خود را مورد يک جمعيت زبانی تاريخی در محيط سرزمينی خود قبول مينمايدּ و آنچه از اين محيط درک ميشود نه تنها گستره جغرافيائيای که جمعيت در آنجا زندگی مينمايد بلکه محيط اجتماعی و عمليای که برای توسعه و شکوفائی تمام و کمال يک زبان حياتی است ميباشدּ تنها بر اين اساس امکان دارد که حقوق زبانی گروههای ذکر شده در نقطه ٥ ام اين اعلاميه و حقوق افرادی که در خارج سرزمين زبانی خويش ميزيند را برحسب پيوستگی و درجه بندی تعريف نمودּ

٣- به منظور کاربرد در اين بيانيه گروههايی که دارای يکی از موقعيتهای زير باشند نيز متعلق به يک جمعيت زبانی و ساکن در سرزمين خود شمرده ميشوند:

الف- هنگامی که آنها از بدنه اصلی جمعيت خود توسط مرزهای اداری و يا سياسی جدا شده باشندּ

ب – هنگامی که در طول تاريخ در منطقه کوچک جغرافيائيای محصور شده توسط اعضاء جوامع زبانی ديگر تثبيت شده باشندּ

ج- هنگامی که در منطقه جغرافياييای که در آن با اعضاء جمعيتهای زبانی ديگری با سوابق تاريخی مشابه سهيم و شريکند تثبيت شده باشندּ

٤- اين بيانيه همچنين مردمان عشايری کوچرو در مناطق قشلاق-ييلاق خودشان و همچنين مردمان تثبيت شده در نواحی به لحاظ جغرافيايی پراکنده را به عنوان جمعيتهای زبانی در سرزمينهای تاريخی خود ميپذيردּ

٥- اين اعلاميه "گروه زبانی" را بدين شکل تعريف مينمايد: هر گروه از اشخاص دارای زبان واحد که زبانشان در محيط سرزمينی جمعيت زبانی ديگری تثبيت شده اما دارای سابقه تاريخی برابری با اشخاص جمعيت مهمانپذير نبوده نباشدּ نمونه های اين چنين گروههائی مهاجرين پناهندگان اشخاص ديپورت شده و اعضای دياسپورا ميباشندּ

ماده ٢

١- اين بيانيه اعلام ميدارد که هرگاه گروهها و جمعيتهای زبانی گوناگون در سرزمين واحدی مشترک باشند حقوق مندرجه در اين اعلاميه ميبايست بر اساس احترام متقابل و به گونه ای اعمال شوند که دمکراسی به حداکثر اندازه ممکنه تضمين گرددּ

٢- در جستجو برای وصول به تعادل اجتماعی-زبانی رضايت بخش به عبارت ديگر به منظور ايجاد هماهنگی مناسب بين حقوق مربوطه چنين جمعيتها و گروههای زبانی و افراد متعلق بدانها عوامل مختلفی - علاوه بر سوابق تاريخی مربوطه آنها در سرزمينها و مطالبات آنها که به روشهای دمکراتيک بيان شده اند- ميبايد در نظر گرفته شوندּ اينچنين عواملی شامل ماهيت اجباری مهاجرتها که منجر به همزيستی جمعيتها و گروههای مختلف ميشود و همچنين درجه آسيب پذيری فرهنگی اجتماعی-اقتصادی و سياسی آنها ميگرددּ

ماده ٣

١- اين اعلاميه حقوق زير را به عنوان حقوق شخصی غيرقابل سلبی که در هر گونه شرايط امکان برخورداری از آنها وجود دارد قبول مينمايد:

- حق به رسميت شناخته شدن شخص به عنوان عضوی از يک جمعيت زبانی؛
- حق شخص برای استفاده از زبان خود در مکانهای خصوصی و عمومی؛
- حق شخص برای استفاده از نام خود؛
- حق شخص برای ايجاد مناسبات و پيوند با ديگر اعضای جمعيت زبانی مبداء خود؛
- حق شخص برای حفظ و گسترش فرهنگ خود؛
- و همه حقوق ديگر مربوط به زبان که در "عهدنامه بين‌المللی حقوق سياسی و مدنی ١٦ دسامبر ١٩٦٦ " و "عهدنامه بين‌المللی در باره حقوق اقتصادی اجتماعی و فرهنگی" به همان تاريخ به رسميت شناخته شده اندּ
٢- اين بيانيه اعلام ميدارد که حقوق جمعی گروههای زبانی علاوه بر حقوق فوق الذکر که تک تک افراد عضو گروههای زبانی از آنها برخوردار ميباشند در تطابق با شرايط تشريح شده در بند ٢ּ٢ شامل موارد زير ميباشد:

- حق گروههای زبانی برای آموخته شدن زبان و فرهنگشان؛
- حق گروههای زبانی برای دستيابی به خدمات فرهنگی؛
- حق گروههای زبانی برای حضور برابر زبان و فرهنگهايشان در رسانه های ارتباطی؛
- حق گروههای زبانی در دريافت توجه و اعتناء نهادهای حکومتی و در روابط اجتماعی-اقتصادی تهيه شده به زبان خودּ

٣- حقوق فوق الذکر اشخاص و گروههای زبانی به هيچ طريقی نميبايست مانع برقراری مناسبات متقابل بين اينگونه اشخاص و گروههای زبانی با جمعيت زبانی مهمانپذير و يا ادغامشان در آن جمعيت گرددּ همچنين اين حقوق نبايد به محدود نمودن حقوق جمعيت مهمانپذير و يا اعضاء آن در کاربرد زبان خود جمعيت در سراسر فضای سرزمينی آن زبان منجر شودּ

ماده ٤

١- اين اعلاميه بيان ميدارد اشخاصی که به سرزمين جمعيت زبانی ديگری رفته در آنجا ساکن ميشوند حق دارند و موظف اند که نسبت به اين جمعيت (مهمانپذير) رفتاری همگرايانه از خود نشان دهندּ آنچه از اين بيان استنباط ميشود تلاشی اضافی است از سوی اينگونه اشخاص برای انسيت با اعضاء جمعيت مهمانپذير؛ به طرزی که در ضمن حفظ خصوصيات فرهنگی اصلی خويش ؛ مراجع ارزشها و گونه های رفتاری کافيای را با جامعه ای که در آن سکنی گزيده اند سهيم شوندּ اين امر آنها را قادر خواهد ساخت که به لحاظ اجتماعی و بدون مواجه شدن با مشکلاتی بيش از آنچه اعضای جمعيت مهمان پذير با آن مواجه اند کارآ عمل نمايند ּ

٢- اين اعلاميه از سوی ديگر بيان ميکند که يکسانسازی –آسيميلاسيون تعبيری به مفهوم اخذ فرهنگ جامعه ميهمان پذير به شکلی که خصوصيات فرهنگی اصلی با مراجع

ارزشها و گونه های رفتاری جامعه مهمان پذير جايگزين ميگردند به هيچوجه نبايد تحميلی و يا جبری بوده و تنها ميتواند که محصول انتخابی تماما آزادانه باشدּ

ماده ٥

اين اعلاميه بر اين اساس استوار است که حقوق تمامی جمعيتهای زبانی مساوی و مستقل از موقعيت اين زبانها به عنوان زبان رسمی محلی و يا اقليتی بودن ميباشدּ در اين اعلاميه تعبيراتی مانند محلی و يا اقليتی بکار برده نشده اند زيرا - هرچند در بعضی موارد مشخص شناسانی زبانها به عنوان اقليتی و يا محلی ميتواند احقاق برخی از حقوق معين را تسهيل نمايد- با اينهمه اين و ديگر تعابير جرح و تعديل کننده غالبا برای اعمال محدوديت بر حقوق جمعيتهای زبانی بکار برده ميشوندּ

ماده ٦

اين اعلاميه اعلام ميکند که نميتوان تنها بر اين مبناء که يک زبان زبان رسمی دولت است و يا به طور سنتی برای مقاصد اداری و يا برخی از فعاليتهای فرهنگی مشخص در يک سرزمين بکار رفته است آنرا "زبان خاص سرزمين" بشمار آوردּ

عنوان اول: اصول عمومی

ماده ٧

١- همه زبانها بيان هويتی جمعی و راهی مجزا برای درک و توصيف واقعيت اند و بنابراين ميبايست که از همه شرايط لازم برای گسترش و پيشرفتشان در همه نوع فعاليت و کارکرد برخوردار باشندּ

۲- همه زبانها محصول آفرينش جمعی بوده و به عنوان ابزار همبستگی تعيين هويت ارتباط و افاده خلاق برای استفاده فردی در درون يک جمعيت در دسترس همگان قرار دارندּ

ماده ٨

۱- همه جمعيتهای زبانی از حق سازماندهی و مديريت منابع خويش برای تضمين نمودن کاربرد زبانهايشان در همه فعاليتها در درون جامعه برخوردارندּ

٢- همه جمعيتهای زبانی محق اند که بر هرگونه وسائط لازمه ممکن برای تضمين نمودن انتقال و پيوستگی زمانی زبان خود دسترسی داشته باشندּ

ماده ٩

همه جمعيتهای زبانی حق دارند که سيستم زبانی خود را بدون مداخلات اجباری و يا القائی تنظيم و استاندارديزه نموده حفظ توسعه و ارتقاء دهندּ

ماده ١٠

۱- همه جمعيتهای زبانی دارای حقوق برابرندּ

٢- اين اعلاميه تبعيض بر عليه جمعيتهای زبانی را غيرقابل قبول ميداند فارغ از آنکه اين تبعيض بر مبنای درجه حاکميت سياسی مستقل جمعيت زبانی؛ موقعيت تعريف شده آن جمعيتها از لحاظ اجتماعی اقتصادی و يا ديگر لحاظها؛ درجه استاندارديزه شدن مدرنيزاسيون و يا به روز شدگی زبانهايشان و يا هر معيار ديگری اعمال گرددּ

۳- همه گامهای ضرور برای تحقق اصل برابری و به جا آوردن موثر آن ميبايست برداشته شوندּ

ماده ١١

همه جمعيتهای زبانی از حق دستيابی به و استفاده از همه وسائط ترجمه به ديگر زبانها و يا ترجمه از ديگر زبانها که برای تضمين نمودن اعمال و برخورداری از حقوق ذکر شده در اين اعلاميه ضروری باشند برخوردارندּ

ماده ١٢

۱- هر کس حق دارد که کليه فعاليتهای خود را در محيطهای عمومی به زبان خويش به جا آورد؛ به شرط آنکه آن زبان "زبان خاص سرزمينی" محلی باشد که وی در آن ساکن استּ

٢- هر کس حق دارد که زبان خود را در محيط های شخصی و خانوادگی بکار بردּ

ماده ١٣

۱- هر کس حق دارد که زبان خاص سرزمينی (زبان نياخاکی) خود را که در آن زندگی ميکند بياموزدּ

۲- هر کس حق دارد که چند زبانه شود و بر اساس تضميناتی که دراين اعلاميه برای کاربرد عمومی زبان خاص سرزمينی (زبان نياخاکی) تثبيت شده اند و بدون هيچ گونه پيشداوری مناسبترين زبانی را که موجب پيشرفت شخصی و يا تحرک اجتماعی وی ميگردد آموخته و بکار بردּ

ماده  ١٤ 

تدابير اين اعلاميه نميتوانند به طرزی تفسير شوند و يا بکار روند که به نرمها و يا رويه های عملی ناشی از موقعيت داخلی و يا بين‌المللی يک زبان - که برای کاربرد آن زبان در سرزمين خود مناسبتتر ميباشند- زيان برسانندּ

عنوان دوم: رژيم جامع زبانی

بخش اول: ادارات دولتی و نهادهای رسمی

 

ماده ١٥

۱- همه جمعيتهای زبانی حق دارند که زبانهايشان در سرزمين- قلمرو خود به طور رسمی بکار برده شوندּ

۲- همه جمعيتهای زبانی از اين حق برخوردارند که تمام اسناد اداری مدارک شخصی و دولتی و قيديات محضرهای عمومی ثبت شده به زبان خاص سرزمينشان (زبان نياخاکيشان) معتبر و قابل اجراء شناخته شوندּ و هيچ کس و مقامی نميتواند تظاهر به ناديده گرفتن و بيخبری از اين زبان بنمايدּ

ماده ١٦

همه اعضای يک جمعيت زبانی حق دارند که با مقامات دولتی به زبان خويش ارتباط برقرار کرده و اعتناء متقابل در زبان خود را از آنها دريافت کنندּ اين حق همچنين بخشهای مرکزی سرزمينی محلی و تقسيمات فرامنطقه ای شامل سرزمينی که زبان مورد نظر زبان خاص نياخاکی آن ميباشد را فراميگيردּ

ماده١٧

۱- همه جمعيتهای زبانی از اين حق برخوردارند که به همه اسناد و مدارک رسمی که به نحوی مربوط به سرزمين نياخاکی يک زبان ميباشد تهيه شده در زبان خودشان دسترسی داشته و آنها را کسب نمايند چه اين چنين مدارکی چاپی قابل خواندن با ماشين و يا در هر فرم ديگری بوده باشدּ

۲- فرمها و اسناد اداری استاندارد چه در شکل چاپی و چه در شکل قابل خواندن توسط ماشينها و يا به هر فرم ديگر بايد به همه زبانها تهيه شده و در محلهای قابل دسترسی برای عموم و استفاده آنها قرار گيرندּ اين خدمت بايد توسط مقامات دولتی به شکلی انجام پذيرد که همه سرزمينهايی را که برای يک زبان سرزمين خاص زبانی (نياخاکی) شمرده ميشوند تحت پوشش قرار دهدּ

ماده ١٨

۱- همه جمعيتهای زبانی حق دارند که قوانين و ديگر ملاحظات قانونی که به نحوی به آنها مربوط ميشود به زبان خاص سرزمينيشان (زبان نياخاکشان) تهيه و منتشر شوندּ

۲- مقامات دولتی که در حوزه حاکميت خود دارای بيش از يک زبان خاص سرزمينی (زبان نياخاکی) تاريخی هستند ميبايست همه قوانين و مقررات ديگر قانونی و حقوقی دارای ماهيت عمومی را به تک تک اين زبانها تهيه و منتشر سازندּ فارغ از اينکه متکلمين به هر کدام از اين زبانها قادر به فهم زبانهای ديگر باشند و يا نهּ

ماده ١٩  

١- زبان رسمی همه مجالس نمايندگی ميبايست زبان(های) به طور تاريخی رايج در سرزمينهايی که نمايندگان نمايندگی آن را بر عهده دارند باشدּ

۲- اين حق همچنين شامل زبانهای جمعيتهای زبانی سکنی گزيده در مناطق جغرافی پراکنده که به آنها در بند ١ پاراگراف چهار اشاره گرديد نيز ميشودּ

ماده ٢٠

۱- هرکس حق دارد زبانی را که به طور تاريخی در يک سرزمين به آن تکلم ميشود - هم به شکل شفاهی و هم به شکل نوشتاری- در محاکم و دادگاههای قضائی واقع در آن سرزمين بکار بردּ محاکم قضائی بايد در امورات داخلی خود زبان خاص سرزمين (زبان نياخاکی) را بکار برند و اگر بنا به سيستم حقوقی فعلا موجود در کشور ضرورتی به ادامه جريان محاکمات در محلی ديگر موجود باشد ميبايد به کاربرد زبان اصلی در محل جديد همچنان ادامه داده شودּ

۲- هر کس حق دارد که در تمام موارد به زبانی که آنرا درک ميکند و قادر به تکلم به آن است محاکمه شود همچنين حق دارد که از خدمت مترجمی مجانی بهره مند گرددּ

ماده٢١

همه جمعيتهای زبانی حق ثبت و بايگانی مدارک و اسناد به زبان سرزمينی خود (زبان نياخاکی) توسط محضرهای عمومی را دارا ميباشندּ

ماده  ٢٢

همه جمعيتهای زبانی حق دارند که مدارک تائيد شده آنها توسط ثبت اسناد محضرهای عمومی و يا ديگر ماموران صلاحيتدار دولتی به زبان خاص سرزمين (زبان نياخاکی) محل خدمت ماموران دولتی و يا محضرهای عمومی تهيه و تنظيم شوندּ

بخش دوم: تحصيل

ماده٢٣
 
١- آموزش و تحصيل ميبايست در سرزمينی که در آن عرضه ميگردد به تشويق افاده فرهنگی خود از سوی جمعيت زبانی کمک نمايدּ
٢- آموزش و تحصيل ميبايست در سرزمينی که عرضه ميشود به حفظ و توسعه زبانی که يک جمعيت زبانی به آن سخن ميگويد ياری رساندּ
٣- آموزش و تحصيل همواره ميبايست در خدمت تکثر و تنوع زبانی و فرهنگی و روابط آهنگدار بين جمعيتهای زبانی گوناگون در سراسر جهان باشدּ
٤- در بستر اصول پيش گفته هر کس حق دارد که هر زبانی را بياموزدּ

ماده ٢٤

همه جمعيتهای زبانی حق دارند در باره گستره حضور زبانشان به عنوان زبان رابط و به عنوان زبان مورد مطالعه در تمام سطوح تحصيلی در سرزمين خود (پيش دبستانی ابتدائی متوسطه حرفه ای و فنی دانشگاهی و آموزش بزرگسالان) تصميم بگيرندּ

ماده ٢٥

همه جمعيتهای زبانی از حق دستيابی و کاربرد همه منابع انسانی و مادی لازم برای تضمين نمودن حضور زبانشان در همه سطوح تحصيلی در نياخاک خود از قبيل آموزگاران ورزيده روشهای آموزشی مناسب کتب و متون درسی منابع مالی تجهيزات و ساختمانها تکنولوژی های سنتی و مدرن و در وسعتی که خواهان آنند برخوردار ميباشندּ

ماده  ٢٦

همه جمعيتهای زبانی محق اند از تحصيلی که اعضای آن جامعه را قادر به تسلط کامل در کاربرد زبانشان سازد شامل توانائيهای مختلف مربوط به همه محيطهای روزمره کاربرد زبان همچنين گسترده ترين تسلط ممکنه به هر زبان ديگری که خواهان يادگيری آن باشند برخوردار شوندּ

ماده٢٧

همه جمعيتهای زبانی حق دارند از تحصيلی که اعضای آن جمعيت را قادر به کسب دانش هر زبانی که مربوط به سنن فرهنگيشان بوده باشد برخوردار شوندּ مانند زبانهای ادبی و يا زبانهای مقدس که سابقا زبانهای معمول آن جمعيت بوده اندּ

ماده ٢٨

همه جمعيتهای زبانی حق دارند که از تحصيلی که اعضای آن جمعيت را به دستيابی به آگاهی همه جانبه در باره ميراث فرهنگی خود (تاريخ جغرافيا ادبيات و ديگر نمودهای فرهنگيشان) قادر سازد برخوردار شوندּ همچنين محق اند که از گسترده ترين آگاهی ممکنه در باره هر فرهنگ ديگری که خواهان دانستن آن باشند بهره مند شوندּ

ماده ٢٩

١- هر کس محق است که از تحصيل و آموزش به زبان خاص سرزمين خود که در آنجا ساکن است (زبان نياخاکی) برخوردار گرددּ
٢- اين حق حق کسب دانش گفتاری و نوشتاری زبانی ديگر را که شخص ممکن است به عنوان ابزار ارتباط با ديگر جمعيتهای زبانی بکار برد نفی و سلب نميکندּ

ماده ٣٠

زبان و فرهنگ همه جمعيتهای زبانی ميبايست که موضوع مطالعه و تحقيقات علمی در سطح دانشگاهی قرار گيرندּ

بخش سوم: نامهای شخصی

ماده ٣١

همه جمعيتهای زبانی حق دارند که سيستم نامهای شخصی خويش را در همه محيطها و در همه مناسبتها حفظ نموده و آنها را بکار برندּ

ماده ٣٢

همه جمعيتهای زبانی حق دارند که نامهای محل و مکان به زبان خاص سرزمينی خود را (زبان نياخاکی) هم به صورت شفاهی و هم به صورت کتبی در محيطهای خصوصی عمومی و رسمی بکار برندּ

٢- همه جمعيتهای زبانی حق دارند که نامهای بومی محلها و مکانها را تثبيت و حفظ نموده در آنها اصلاحاتی اعمال نمايندּ همچو نامهای امکنه را نميتوان به طور کيفی موقوف و منسوخ نمود و يا تحريف و جرح و تعديل کردּ همچنين نميتوان اينگونه نامها را پس از تغييرات سياسی و يا هر گونه دگرگونی حادثه ديگر تغيير دادּ

ماده ٣٣

همه جمعيتهای زبانی حق دارند که جمعيت خود را به همان نامی که در زبان خودشان بکار ميبرند بنامندּ هرگونه ترجمه به زبانهای ديگر ميبايست از نامگذاريهای تحقير آميز و ابهام انگيز اجتناب نمايدּ

بند ٣٤

هر کس حق دارد که نام خود را در همه محيطها به زبان خويش بکار بردּ و همچنين حق دارد که نامش اگر لزومی به بکاربردن سيستم نوشتاری متفاوت با زبان وی وجود داشته باشد با لحاظ دقيقترين آوانگاری ممکن ثبت گرددּ

بخش چهارم: رسانه های ارتباطی و تکنولوژيهای جديد

ماده ٣٥

همه جمعيتهای زبانی از اين حق برخوردارند که در باره درجه حضور زبانشان در رسانه های ارتباطی در سرزمين خود (نياخاک خود) بدون در نظر گرفتن متد پخش و يا انتقال توليدات آنها تصميم بگيرندּ چه اين رسانه ها محلی و يا سنتی چه رسانه های دارای شمول گسترده تر و چه رسانه هايی که از تکنولوژيهای پيشرفته تر استفاده ميکنند باشندּ

ماده ٣٦

همه جمعيتهای زبانی حق دارند که به همه منابع مادی و انسانی لازم برای تضمين نمودن درجه مطلوبی از حضور زبان خويش و درجه مطلوبی از افاده فرهنگی خودشان در رسانه های ارتباطی در سرزمين خود؛ و از پرسنل ورزيده منابع مالی ساختمانها و تجهيزات تکنولوژيهای سنتی و مدرن دسترسی داشته باشندּ

ماده ٣٧

همه جمعيتهای زبانی حق دارند که از طريق رسانه های ارتباطی آگاهی کاملی در باره ميراث فرهنگی خويش (تاريخ جغرافيا ادبيات و ديگر نمودهای فرهنگ شان) همچنين

حداکثر اطلاعات ممکنه در باره هر فرهنگ ديگری که اعضای آن جمعيت خواستار دانستن آن باشند را دريافت نمايندּ

ماده  ٣٨

زبانها و فرهنگهای همه جمعيتهای زبانی در سراسر جهان ميبايست در رسانه های ارتباطی از معامله و برخوردی برابر و غيرتبعيض آميز بهره مند شوندּ

ماده ٣٩

جمعيتهای توصيف شده در ماده ١ پاراگراف ٣ و ٤ اين اعلاميه و گروههای ذکر شده در پاراگراف ٥ همان ماده از حق برابر تمثيل زبانشان در رسانه های ارتباطی سرزمينی که در آن ساکنند و يا به آنجا مهاجرت مينمايند برخوردارندּ اين حق بايد در هماهمنگی با حقوق ديگر گروهها و جمعيتهای زبانی ساکن در آن سرزمين اعمال گرددּ

ماده ٤٠

در عرصه تکنولوژی اطلاعاتی همه جمعيتهای زبانی حق دارند که به تجهيزات تطبيق داده شده با سيستم زبانيشان و به ابزارآلات و محصولات تهيه شده در زبان خودشان دسترسی داشته باشندּ به نحوی که بتوانند از همه امکانات و پتانسيلهای ممکنه توسط چنين تکنولوژيهايی برای افاده خود برای تحصيل در ارتباطات انتشارات ترجمه و پروسسينگ اطلاعاتی و پخش و کلا تبليغ فرهنگشان حداکثر بهره برداری را بنمايندּ

بخش پنجم: فرهنگ

ماده ٤١

١- همه جمعيتهای زبانی حق دارند که زبان خويش را در همه فرمهای افاده فرهنگی بکار برده آنرا حفظ نموده و توسعه دهندּ

٢- همه جمعيتهای زبانی ميبايست بتوانند حق مذکور را تمام و کمال اعمال نمايند بی آنکه محيط آن جمعيت به اشغال سلطه گرايانه فرهنگی بيگانه معروض شودּ

ماده ٤٢

همه جمعيتهای زبانی از حق رشد و توسعه تمام و کامل در داخل محيط فرهنگی خود برخوردارندּ

ماده٤٣

همه جمعيتهای زبانی از حق دستيابی به آثار آفريده شده به زبان خود برخوردار ميباشندּ

ماده ٤٤

همه جمعيتهای زبانی محق اند که به برنامه های بين فرهنگها از طريق پخش اطلاعات کافی دسترسی داشته باشندּ همچنين حق دارند که از فعاليتهايی مانند آموزش زبانشان به خارجيان ترجمه دوبلاژ پست سنکرونيزاسيون و زيرنويسی حمايت نمايندּ

ماده ٤٥

همه جمعيتهای زبانی از اين حق برخوردارند که زبان خاص سرزمينيشان (زبان نياخاکيشان) جايگاه ممتازی را در رويدادها و خدمات فرهنگی (کتابخانه ها کلوبهای ويدئويی سينماها تئاترها موزه ها آرشيوها فرهنگ عامه صنايع فرهنگی و در همه ديگر نمودهای حيات فرهنگی) اشغال نمايدּ

ماده ٤٦

همه جمعيتهای زبانی حق دارند که ميراث زبانی و فرهنگی خويش را شامل نمودهای مادی آن مانند مجموعه های اسناد آثار هنری و معماری ابنيه تاريخی و متون نوشته شده به زبان خود را محافظه نمايندּ

بخش ششم: محيط اجتماعی- اقتصادی

ماده ٤٧

١- همه جمعيتهای زبانی حق دارند که کاربرد زبان خويش در همه فعاليتهای اجتماعی-اقتصادی در سرزمينهای خود را نهادينه نمايندּ

٢- همه اعضای جمعيتهای زبانی محق اند که برای اجرای فعاليتهای حرفه ای خود به همه وسائط ضروری تهيه شده به زبانشان مانند اسناد و کارهای مرجع دستورالعملها فرمها و تجهيزات کامپيوتری ابزارآلات و توليدات دسترسی داشته باشندּ

٣- استفاده از زبانهای ديگر در اين محيط تنها در صورتی ميتواند مورد احتياج باشد که طبيعت فعاليت حرفه ای نياز به آنرا موجه سازدּ به همه حال در هيچ شرايطی زبان تازه واردتر نميتواند موقعيت زبان نياخاکی را تنزل داده و يا جانشين استفاده از آن گرددּ

ماده ٤٨

١- در درون سرزمين جمعيت زبانی خويش هر کس حق دارد که زبان خود را با اعتبار قانونی کامل در همه معاملات اقتصادی از هر جنس مانند خريد و فروش کالاها و خدمات بانکداری بيمه قراردادهای شغلی و غيره بکار بردּ

٢- هيچ ماده ی از اينگونه مقررات و عقدهای خصوصی نميتواند کاربرد زبان خاص سرزمين (زبان نياخاکی) را محدود و يا ممنوع سازدּ

۳- در داخل سرزمين يک جمعيت زبانی هر کس محق شمرده ميشود که به همه اسناد لازم برای انجام عمليات فوق الذکر تهيه شده به زبان خويش دسترسی داشته باشدּ

اينچنين اسنادی شامل فرمها چکها قراردادها رسيدها صورت حسابها سفارشنامه ها دريافت نامه ها و غيره ميشودּ

ماده ٤٩

در داخل سرزمين هر جمعيت زبانی هر شخص حق دارد که زبان خويش را در انواع سازمانهای اجتماعی-اقتصادی مانند تشکيلات اتحاديه ای و سنديکاهای کارگری انجمنهای حرفه ای کارفرمايان اصناف و بازرگانی بکار بردּ

ماده ٥٠

١- همه جمعيتهای زبانی حق دارند که زبانشان از جايگاهی ممتاز در تبليغات آگهيها تابلوها علائم و نشانگاههای بيرونی و به عنوان يک کل در چهره کشور برخوردار باشدּ

٢- در داخل سرزمين جمعيت زبانی هر کس حق دارد به اطلاعات تمام و کامل شفاهی و نوشتاری تهيه شده به زبان خود در باره کالاها و خدمات عرضه شده توسط موسسات بازرگانی از جمله به نحوه استفاده اتيکتها ليست های مواد سازنده تبليغات و آگهيها ضمانت نامه ها و غيره دستيابی داشه باشدּ

۳- همه علائم و نشانه های عمومی که تاثير گذار بر سلامتی اشخاصند به قيد آن که پستتر از نشانه های مربوط به زبانهای ديگر نباشند ميبايست که اقلا به زبان خاص سرزمين (زبان نياخاکی) تهيه شوندּ

 

ماده ٥١

۱- همه کس حق دارد زبان خاص سرزمين خود را در ارتباط با شرکتها و موسسات بازرگانی و نهادهای خصوصی بکار برد و به همان زبان پاسخ و يا خدمت دريافت داردּ

۲- هر کس حق دارد به عنوان يک مشتری مصرف کننده خريدار و يا استفاده کننده از موسسات عمومی اطلاعات شفاهی و نوشتاری تهيه شده به زبان خاص سرزمين خود را (زبان نياخاکی) دريافت دارندּ

ماده ٥٢

هر کس حق دارد تمام فعاليتهای حرفه ای خويش را به زبان خاص سرزمين خود (زبان نياخاکی) به انجام رساندּ مگر آنکه طبيعت شغلش کاربرد زبانهای ديگری را الزامی سازد مانند معلمين زبانهای خارجی مترجمين و يا راهنمايان توريستیּ

ملاحظات اضافی

نخست

مقامات دولتی ميبايد تمام گامهای لازم برای تحقق و جاری شدن حقوق مندرجه در اين اعلاميه را در محدوده حوزه صلاحيتهای خويش بردارندּ به طور مشخص تر برای تشويق نمودن تحقق حقوق زبانی جمعيتهايی که آشکارا از جنبه منابع مالی در مضيقه ميباشند ميبايست منابع مالی بين‌المللی تدارک ديده شوندּ بنابراين مقامات دولتی ميبايست حمايت لازمه برای استاندارديزه شدن ترجمه آموخته شدن و استفاده از زبانهای جمعيتهای گوناگون تحت اداره خود را فراهم نمايندּ

دوم

مقامات عمومی ميبايست مطلع شدن نهادهای رسمی سازمانها و اشخاص مرتبط را با حقوق و وظائف مربوطه ناشی از اين اعلاميه تضمين و تامين نمايندּ

سوم

مقامات عمومی ميبايست در پرتو سيستم قانونگذاری موجود مجازاتهائی قابل اجراء برای هرگونه اخلال در حقوق زبانی تشريح شده در اين بيانيه برپادارندּ

ملاحظات نهائی

نخست

اين اعلاميه بنيانگذاری "شورای زبانها" در بنيه سازمان ملل متحد را توصيه مينمايدּ مجمع عمومی سازمان ملل متحد عهده دار برپاساختن چنين شورائی تعريف وظائف آن و انتساب اعضای شورا؛ و همچنين عهده دار ايجاد نهادی در قوانين بين‌المللی برای حفاظت از جمعيتهای زبانی در دستيابی و اعمال حقوق خويش که در اين اعلاميه شناخته شده اند خواهد بودּدوم اين اعلاميه تشکيل "کميسيون جهانی حقوق زبانی" را نهادی غير رسمی و مشاوره ای مرکب از نمايندگان سازمانهای غير دولتی و ديگر تشکيلات فعال در زمينه قوانين زبانی توصيه و تشويق مينمايدּ