اعلامیه ی جهانی حقوق بشر

اعلامیه ی جهانی حقوق بشر که در 10 دسامبر سال 1948 به تصویب رسید رواق بنای حقوق بشر را تشکیل می دهد که مسئولیت ساخت آن بر عهده ی مّلل متحد است .

دیباچه

از آنجا که شناسایی حیثیت و کرامت ذاتی تمام اعضای خانواده ی بشری و حقوق برابر و سلب ناپذیر آنان اساس آزادی عدالت و صلح در جهان است و نادیده گرفتن وتحقیر حقوق بشر به اقدامات وحشیانه ای انجامیده که وجدان بشر را برآشفته و پیدایش جها نی که در آن افراد بشر در بیان و عقیده آزاد و از ترس و فقر فارغ باشند عا لی ترین آرزوی بشر اعلام شده است بنابر این ضروری است که از حقوق بشر با حاکمیت قانون حمایت شود تا انسان به عنوان آخرین چاره به طغیان بر ضد بیداد و ستم مجبور نگردد پس روابط دوستانه بین ملل باید گسترش یابد از آنجا که ملل متحد ایمان خود را به حقوق اساسی بشر و حیثیت و کرامت و ارزش فرد ی انسان وبرابری حقوق مردان و زنان دوباره در منشور ملل متحد اعلام و عزم خود را جزم کرده اند که به پیشرفت اجتماعی یاری رسانند و بهترین اوضاع زند گی را در پرتو آزادی فزاینده بوجود آورند زیرا دولت های عضو متعهد شده اند که رعایت جهانی و موثر حقوق بشر و آزادی های اسا سی را با همکاری سازمان ملل متحد تضمین کنند چون برداشت مشترک در مورد این حقوق و آزادی ها برای اجرای کامل این تعهد کمال اهمیت را دارد مجمع عمومی این اعلامیه ی جهانی حقوق بشر را آرمان مشترک تمام مردم و ملت ها اعلام می کند تا همه ی افراد وتمام نهاد های جامعه این اعلامیه را همواره در نظر داشته باشند وبکوشند به یاری آموزش وپرورش رعایت این حقوق و آزادی ها را گسترش دهند و با تدابیر فزاینده ی ملی و بین المللی شناسایی و اجرای جها نی و موثر آنها را چه در میان خود مردم کشور های عضو وچه در میان مردم سرزمین ها یی که در قلمرو آنها هستند تامین کنند .

ماده 1

تمام افراد بشر آزاد به دنیا می آیند و از لحاظ حیثیت و حقوق با هم برابرند . همه دارای عقل و وجدان می باشند و باید نسبت به یکدیگر با روحیه ای برادرانه رفتار کنند.

ماده2

هر کس می تواند بدون هیچ گونه تمایز بویژه  از حیث نژاد ، رنگ ، جنس ، زبان ، مذهب  ،عقیده ی سیا سی یا هر عقیده ی دیگر و همچنین ملیت ، وضع اجتماعی ، ثروت  ولادت یا هر موقعیت دیگر از تمام حقوق و کلیه ی آزادی هایی که در اعلامیه ی حاضر ذکر شده است بهره مند گردد . به علاوه هیچ تبعیضی به عمل نخواهد آمد که مبتنی بر وضع سیا سی ، اداری و قضایی یا بین المللی کشور یا سرزمینی باشد که شخص به آن تعلق دارد . خواه این کشور مستقل  تحت قیمومیت یا غیر خود مختار بوده یا حاکمیت آن به شکلی محد ود شده با شد .

ماده3

هر کس حق زندگی ، آزادی و امنیت شخصی دارد .

ماده 4

هیچ کس را نباید در برد گی و بندگی نگه داشت بردگی و دادو ستد بردگان به هر شکلی که با شد ممنوع است.

ماده5

هیچ کس نباید شکنجه شود یا تحت مجازات یا رفتاری ظا لمانه ، ضد انسانی یا تحقیر آمیز قرار گیرد .

ماده6

هر کس حق دارد که شخصیت حقوقی اش در همه جا به رسمیت شناخته شود .

ماده7

همه در برابر قانون مساوی هستند و حق دارند بدون تبعیض و بالسویه از حمایت قانون برخوردار شوند . همه حق دارند در مقابل هر تبعیضی که ناقض اعلامیه ی حاضر باشد و بر ضد هر تحریکی که برای چنین تبعیضی به عمل آید به طور مساوی از حمایت قانون بهره مند شوند .

ماده8

در برابر اعمالی که به حقوق اسا سی فرد تجاوز کنند حقوقی که قانون اسا سی یا قوانین دیگر برای او به رسمیت شناخته است هر شخصی حق مراجعه به دادگاه های ملی صالحه را دارد .

ماده9

هیچ کس را نباید خود سرانه توقیف ، حبس یا تبعید کرد .

ماده10

هر شخص با مساوات کامل حق دارد که دعوایش در دادگاهی مستقل و بی طرف ، منصفانه و علنی رسیدگی شود و چنین دادگاهی در باره ی حقوق و الزامات وی یا هر اتهام جزایی که به او زده شده باشد تصمیم بگیرد .

ماده11

ب )هیچ کس برای انجام دادن یا انجام ندادن عملی که در موقع ارتکاب آن ،به موجب حقوق ملی یا بین المللی جرم شناخته نمی شده است ، محکوم نخواهد شد . همچنین هیچ مجازاتی شدیدتر از مجازاتی که در موقع ارتکاب جرم به آن تعلق می گرفت ، در باره ی کسی اعمال نخواهد شد .

ماده12

نباید در زند گی خصوصی ، امور خانوادگی ، اقامت گاه یا مکاتبات هیچ کس مداخله های خود سرانه صورت گیرد یا به شرف و آبرو و شهرت کسی حمله شود . در برابر چنین مداخله ها و حمله هایی ، برخورداری از حمایت قانون حق هر شخصی است .

ماده 13

الف) هر شخصی حق دارد در داخل کشور خود آزادانه رفت و آمد کند و محل  اقامت خود را انتخاب نماید.

ب) هر شخصی حق دارد هر کشوری ، از جمله کشور خود را ترک کند یا به کشور خویش باز گردد .

ماده14

الف) در برابر شکنجه ،تعقیب و آزار ،هر شخصی حق درخواست پناهندگی و برخورداری از پناهندگی در کشور های دیگر را دارد.

 ب)در موردی که تعقیب واقعا در اثر جرم عمومی و غیر سیا سی و رفتارهایی مخالف با اصول و مقاصد ملل متحد باشد ،نمی توان از این حق استفا ده نمود.  

 ماده15         

الف)هرکس حق دارد ،که دارای تابعیت باشد.

ب)هیچ کس را نباید خود سرانه از تابعیت خویش ، یا از حق تغییر تابعیت محروم کرد.   

ماده16

الف) هر مرد و زن بالغی حق دارند بدون هیچ محد ودیتی از حیث نژاد، ملیت، تابعیت یا دین با همدیگر ازدواج کنند و تشکیل خانواده دهند . در تمام مدت زنا شویی و هنگام انحلال آن ، زن و شوهر در امور مربوط به ازدواج حقوق برابر دارند .

ب)ازدواج باید با رضایت کامل و آزادانه زن ومرد صورت گیرد.

ج) خانواده رکن طبیعی و اسا سی جامعه است و باید از حمایت جامعه و دولت بهره مند شود.

ماده17

الف)هر شخص به تنهایی یا به طور اجتماعی حق مالکیت دارد.

ب) نباید هیچ کس را خود سرانه از حق مالکیت محروم کرد.

ماده18

هر کس حق دارد از آزادی اندیشه،وجدان ومذهب بهره مند شود . این حق مستلزم آزادی تغییر مذهب یا عقیده و ایمان می باشد و نیز شا مل تعلیمات مذهبی و اجرای مراسم دینی است. هر کس می تواند از این حقوق به طور خصوصی یا عمومی برخوردار باشد.

ماده19

هر فردی حق آزادی عقیده و بیان دارد و این حق مستلزم ان است که کسی از داستن عقاید خود بیم و نگرانی نداشته باشد و در کسب و دریافت و انتشار اطلاعات و افکار ،به تمام وسایل ممکن بیان و بدون ملاحظه مرزی آزاد باشد.

ماده20

الف) هر شخصی حق دارد از آزادی تشکیل اجتماعات ، مجامع و انجمن های مسالمت آمیز بهره مند گردد.

ب) هیچ کس را نمی توان به شرکت در اجتماعی مجبور کرد.

ماده21

الف) هر شخصی حق دارد در اداره ی امور عمومی کشور خود ، مستقیما یا به وساطت نمایندگانی که آزادانه انتخاب شده باشند شرکت جوید.   

ب) هر کس حق دارد با شرایط برابر به مشاغل عمومی کشور خود دست یابد.

ج) اراده ی مردم ، اساس قدرت حکومت است این اراده باید در انتخاباتی سالم ابراز گرددکه به طور ادواری صورت می گیرد . انتخابات باید عمومی ،با رعایت مساوات و با رای مخفی یا به روشی مشابه برگزار شود که آزادی رای را تامین کند.

ماده22

هر کس به عنوان عضو اجتماع ، حق امنیت اجتماعی دارد و مجاز است به وسیله ی مساعی ملی و همکاری بین المللی ، حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود را که مستلزم مقام و رشد آزادانه ی شخصیت اوست با رعایت تشکیلات و منابع هر کشور به دست آورد.

ماده23

 الف) هر شخصی حق دارد کار کند ، کار خود را آزادانه انتخاب کند، شرایط منصفانه و رضایت بخشی برای کار خواستار باشد و در برابر بی کاری حمایت شود.

ب) همه حق دارند بدون هیچ تبعیضی ، در مقابل کار مساوی مزد مساوی دریافت نمایند.

ج) هر کسی که کار می کند حق دارد مزد منصفانه و رضایت بخشی دریافت کند که زندگی او و خانواده اش را موافق حیثیت و کرامت انسانی تامین کند و آن را در صورت لزوم با دیگر وسایل حمایت اجتماعی تکمیل نماید.

د) هر کس حق دارد برای دفاع از منافع خود با دیگران اتحادیه تشکیل دهد یا به اتحادیه های موجود بپیوندد.

ماده24

هر شخص حق استراحت ، فراغت ، و تفریح دارد به ویژه باید از محدودیت معقول ساعات کار و مرخصی ها و تعطیلات ادواری با دریافت حقوق بهره مند شود.

ماده25 

الف ) هر شخصی حق دارد که از سطح زند گی مناسب برای تامین سلامتی و رفاه خود و خانواده اش ، به ویژه از حیث خوراک ، پوشاک ، مسکن ،مراقبت های پزشکی و خدمات اجتماعی ضروری بهره مند شود همچنین حق دارد در مواقع بی کاری ، بیماری ، نقص عضو ،بیوگی ،پیری یا در تمام موارد دیگری که به عللی مستقل از اراده ی خویش وسایل امرار معا شش را از دست داده باشد ، از تامین اجتماعی بهره مند گردد.

ب) مادران و کودکان حق دارند که از کمک و مرقبت ویژه برخوردار شوند . همه ی کودکان ، اعم از آن که در پی ازدواج یا بدون ازدواج زاده شده باشند ، حق دارند از حمایت اجتماعی یکسان بهره مند گردند.

ماده 26

الف) هر شخصی حق دارد از آموزش و پرورش بهره مند شود . آموزش و پرورش و دست کم آموزش ابتدایی و پایه باید رایگان باشد. آموزش ابتدایی اجباری است . آموزش فنی و حرفه ای باید همگانی شود و دست یابی به آموزش عالی باید با شرایط تساوی کا مل برای همه امکان پذیر باشد تا هر کس بتواند بنا به استعداد خود از ان بهره مند گردد.

ب) هدف آموزش و پرورش باید شکوفایی همه جانبه ی شخصیت انسان و تقویت رعایت حقوق بشر و آزادی  های اساسی باشد . آموزش و پرورش باید حسن تفاهم ، گذشت و احترام به عقاید مخالف و دوستی بین تمام ملل و جمعیت های نژادی یا مذهبی و همچنین توسعه ی فعالیت های ملل متحد را در راه حفظ صلح ، تسهیل نماید.

ج) پدر و مادر در انتخاب نوع آموزش و پرورش برای فرزندان خود بر دیگران حق تقدم دارند. 

ماده27

الف) هر شخصی حق دارد آزادانه در زند گی فرهنگی اجتماع سهیم و شریک گردد واز هنر ها به ویژه از پیشرفت های علمی و فواید ان بهره مند شود .

ب) هر کس حق دارد از حمایت معنوی و مادی آثار علمی ، ادبی یا هنری برخوردار گردد.

ماده28

هر کس حق دارد خواستار نظمی باشد که از لحاظ اجتماعی و بین المللی ، حقوق و آزادی هایی را که در این اعلامیه ذکر گرد یده ، تامین کند و آن ها را به مورد عمل بگذارد.

ماده29

 الف) هر فردی فقط در برابر آن جامعه ای وظیفه دارد که رشد آزادانه و همه جانبه ی او را ممکن سازد.

ب) هر کس در اعمال حقوق و استفاده از آزادی های خود ، فقط تابع محد ودیت هایی است که به وسیله ی قانون ، صرفا به منظور شناسایی و مراعات حقوق و آزادی های دیگران و برای مقتضیات صحیح اخلاقی و نظم عمومی و رفاه همگانی ، در شرایط یک جامعه ی دموکراتیک وضع گردیده است.

ج) این حقوق و آزادی ها در هیچ موردی نباید بر خلاف هدف ها و اصول ملل متحد اجرا شوند.

ماده30

هیچ یک از مقررات اعلامیه ی حاضر نباید چنان تفسیر شود که برای هیچ دولت ، جمعیت یا فردی متضمن حقی باشد که به موجب آن برای از بین بردن حقوق و آزادی های مندرج در این اعلامیه فعالیتی انجام دهد یا به عملی دست زند .